Οι δεκαέξι συνήθειες του μυαλού

Οι «Συνήθειες του Μυαλού» (Habits of mind) είναι 16 συμπεριφορές, που χαρακτηρίζουν έξυπνους και διακεκριμένους ανθρώπους. Θεωρούνται ως δεξιότητες που σχετίζονται άμεσα με τη ζωή και είναι απαραίτητες για την επίλυση προβλημάτων και την αποτελεσματική συμμετοχή στην κοινωνία. Προάγουν το στρατηγικό συλλογισμό, την οξυδέρκεια και διορατικότητα, την επιμονή και αποφασιστικότητα, τη δημιουργικότητα και την ανάπτυξη ποικίλων δεξιοτήτων.

habits-of-mind-poster

Συνέχεια

Edward Thorndike: Μελετητής της ψυχολογίας της μάθησης

Ο  Αμερικανός ψυχολόγος Έντουαρντ Θόρνταϊκ  (1874-1949) ασχολήθηκε τόσο με τη μελέτη της συμπεριφοράς των ζώων, όσο και τη διαδικασία της μάθησης. Είναι ιδιαίτερα γνωστός για τη διατύπωση της συνειρμικής θεωρίας και για τη συνεισφορά του στον κλάδο της εκπαιδευτικής ψυχολογίας.

edward-thorndike

Συνέχεια

Αν η εκπαίδευση ήταν μάθηση θα γιορτάζαμε τα λάθη περισσότερο από τα άριστα

Αν η εκπαίδευση είχε πραγματική σχέση με την μάθηση:

– Θα αφήναμε τα παιδιά να κάνουν περισσότερες ερωτήσεις και θα τους δίναμε την κατάλληλη υποστήριξη να βρουν μόνοι τους τις απαντήσειςreading-book

– Θα βλέπαμε το βούτηγμα μπισκότων στο γάλα σαν μια επιστημονική ευκαιρία, όχι μόνο σαν σνακ!

Συνέχεια

Τι μαθησιακός τύπος είναι το παιδί σας;

Ακουστικός, οπτικός ή μήπως σφαιρικός; Ανακαλύψτε ποιος είναι ο μαθησιακός τύπος του παιδιού σας, δηλαδή με ποιο τρόπο μαθαίνει καλύτερα, και αξιοποιήστε τον!

kid Υπάρχουν παιδιά που δείχνουν να μην είναι προορισμένα να γίνουν ο καλύτερος μαθητής ή μαθήτρια της τάξης τους. Αντίθετα, δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στις σχολικές απαιτήσεις. Συχνά, οι γονείς τους αντιμετωπίζουν αυτά τα παιδιά ως «ύποπτα» για μαθησιακές δυσκολίες ή –ακόμα πιο απλοϊκά- καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι… δεν παίρνουν τα γράμματα. Όμως πολλές φορές στις σχολικές επιδόσεις του παιδιού δεν παίζει ρόλο μόνο η αντιληπτική του ικανότητα αλλά και οι μέθοδοι με τις οποίες μεταδίδεται η γνώση. Γιατί κάθε παιδί έχει ένα δικό του τρόπο να αφομοιώσει καλύτερα τις πληροφορίες, έχει αυτό που ονομάζεται το δικό του «μαθησιακό τύπο». Συνέχεια

Η διάθεση για μάθηση είναι θέμα DNA

Μελέτη που έγινε στο Πανεπιστήμιο Goldsmiths του Λονδίνου και στο Πανεπιστήμιο του Οχάιο στις ΗΠΑ, και δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Personality and Individual Differences, έδειξε ότι η διάθεση ενός ατόμου για μάθηση επηρεάζεται σε πολύ μεγάλο βαθμό από τα γονίδια του.

DNA Οι επιστήμονες μελέτησαν πάνω από 13.000 δίδυμους ηλικίας 9 έως 16 ετών από έξι χώρες Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης, η προθυμία και η απροθυμία, ενός ατόμου για να μάθει νέα πράγματα είναι γενετική κληρονομιά. Όπως επισήμαναν το 40% – 50% των διαφορών στα κίνητρα που έχουν τα παιδιά σε σχέση με τη μάθηση, το έχουν πάρει από τους γονείς τους.

Συνέχεια

10 συμβουλές για ουσιαστική και καλύτερη μάθηση

Αν θέλετε το παιδί σας να είναι μαθητής με όλη τη σημασία της λέξης, μην περιορίζετε τη μάθηση μόνο στη σχολική τάξη. Εξάλλου η ύλη του σχολείου δεν καλύπτει όλους τους τομείς…Βοηθήστε λοιπόν το παιδί σας να ανακαλύπτει και να μαθαίνει κάθε μέρα καινούρια πράγματα, κάνοντας τη μάθηση ευχάριστη:Father-reading-a-book-to-his-sons

Συνέχεια

Οι πιο αποτελεσματικοί τρόποι μάθησης ενός κειμένου

Ισχύει πάντα ότι ένας καλός βαθμός πηγαίνει στον μαθητή που έχει μάθει την ύλη και ένας κακός βαθμός στον μαθητή που απλά δεν διάβασε αρκετά;

mathisi Το νέο βιβλίο του Μπενεντίκτ Κάρεϊ, ενός δημοσιογράφου επιστήμης από τους The New York Times, αμφισβητεί την αντίληψη ότι ένας υψηλός βαθμός στις εξετάσεις σημαίνει και πραγματική μάθηση. Υποστηρίζει ότι παρότι ένας καλός βαθμός μπορεί να επιτευχθεί βραχυπρόθεσμα, όταν διαβάζεις εντατικά για ένα διαγώνισμα, το πιθανότερο είναι ότι η περισσότερη πληροφορία θα ξεχαστεί πολύ γρήγορα. Ο Κάρεϊ ισχυρίζεται ότι οι περισσότεροι μαθητές ίσως να μη χρειάζεται να διαβάσουν περισσότερο, αλλά απλά πιο έξυπνα.

Συνέχεια

Η μάθηση ως οικοδόμηση της γνώσης

Οι έρευνες των τελευταίων δεκαετιών για τη φύση των γνωστικών, συναισθηματικών και κοινωνικών διαδικασιών της μάθησης οδήγησαν στη διαμόρφωση νέων θεωρητικών προσεγγίσεων, οι οποίες ανατρέπουν ή έρχονται σε αντίθεση με αρκετές από τις παραδοσιακές παιδαγωγικές αντιλήψεις και πρακτικές (National Research Council, 2000).

Οι σύγχρονες γνωστικές θεωρίες εξετάζουν τη λειτουργία των μηχανισμών της σκέψης που εδράζουν στον εγκέφαλο, σε αντίθεση με τις συμπεριφοριστικές θεωρίες μάθησης που εστίαζαν στη μελέτη παρατηρήσιμων συμπεριφορών. Κοινή παραδοχή των γνωστικών θεωριών αποτελεί ότι η μάθηση δεν είναι το αποτέλεσμα της παθητικής ανταπόκρισης του οργανισμού μας σε ερεθίσματα και ενισχύσεις, (όπως ισχυρίζονταν οι συμπεριφοριστές), αλλά μια ενεργητική προσπάθεια ερμηνείας των εμπειριών μας (Greeno, Collins, & Resnick, 1996). Ως ενεργά υποκείμενα δεν αποδεχόμαστε άκριτα νέες πληροφορίες, δεν τις κατανοούμε όλοι και όλες με τον ίδιο τρόπο, ούτε τις αποθηκεύουμε αυτούσιες στη μνήμη μας. Οι προηγούμενες γνώσεις, οι γνωστικές στρατηγικές που χρησιμοποιούμε, οι αντιλήψεις μας για τη διαδικασία της μάθησης και το κοινωνικό μας περιβάλλον, επηρεάζουν το τι και το πώς μαθαίνουμε.

Συνέχεια

Το κίνητρο κατά τη μάθηση και 10 προτάσεις ενίσχυσής του

Το κίνητρο είναι η σπίθα, η δύναμη που μας ωθεί να ασχοληθούμε με μια δραστηριότητα από την αρχή της έως την ολοκλήρωσή της. Το κίνητρο βρίσκει εφαρμογή σε όλους τους τομείς της καθημερινής μας ζωής, φυσικά και στην εκπαίδευση.

learning-letter Η επιθυμία για μάθηση, η θέληση για ανακάλυψη και εξερεύνηση καθετί καινούριου χαρακτηρίζει ανέκαθεν τον άνθρωπο. Μάλιστα ο ενθουσιασμός και η περιέργεια για μάθηση είναι ιδιαίτερα έκδηλη στα παιδιά, ήδη από πολύ μικρή ηλικία. Και μιλώντας για μάθηση εννοούμε τόσο την μάθηση που λαμβάνει χώρα στην καθημερινή ζωή του παιδιού και αφορά πρακτικές, κοινωνικές, επικοινωνιακές δεξιότητες, όσο και την ακαδημαϊκή ή σχολική μάθηση.

Η σχολική μάθηση πραγματοποιείται στο περιβάλλον του σχολείου και συνεχίζεται, ή κατά πολλούς αρχίζει, στο οικογενειακό περιβάλλον. Πράγματι, η άποψη πως οι βάσεις για μια αποτελεσματική μάθηση και μελέτη ξεκινάνε απ’ το σπίτι και πως οι γονείς παίζουν πολύ σημαντικό ρόλο στο σωστό ξεκίνημα και στη διατήρηση τους, υποστηρίζεται από πολλούς συγγραφείς και ερευνητές.

Συνέχεια

Οι 12 αρχές για τη μάθηση από την UNESCO

Οι αρχές που περιγράφονται παρακάτω ανακεφαλαιώνουν ορισμένα από τα σημαντικά πορίσματα της τρέχουσας έρευνας για τη μάθηση και αφορούν την εκπαίδευση. Προέρχονται από το Διεθνές Γραφείο Εκπαίδευσης της Unesco και προσπαθούν να ενσωματώσουν έρευνες από διαφορετικές περιοχές της ψυχολογίας, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται η εκπαιδευτική, η εξελικτική, η γνωστική, η κοινωνική και η κλινική ψυχολογία.

educloud Οι έρευνες αυτές μας έχουν προσφέρει νέες ιδέες για τη μαθησιακή διαδικασία και την εξέλιξη της γνώσης σε πολλούς τομείς μελέτης. Κατά συνέπεια, τα αναλυτικά προγράμματα και ο τρόπος διδασκαλίας αλλάζουν στα σχολεία σήμερα, προσπαθώντας να γίνουν πιο μαθητοκεντρικά παρά δασκαλοκεντρικά, να συνδέσουν το σχολείο με τις πραγματικές συνθήκες ζωής και να εστιαστούν στην κατανόηση και στη σκέψη παρά στην απομνημόνευση και την απλή εξάσκηση.

Περιεχόμενα

1. Η μάθηση απαιτεί την ενεργό και εποικοδομητική συμμετοχή του μαθητή.

2. Κοινωνική αλληλεπίδραση

3. Δραστηριότητες που έχουν νόημα

4. Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις

5. Χρήση στρατηγικών

6. Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και του αναστοχασμού

7. Αναδόμηση της προϋπάρχουσας γνώσης

8. Στόχος η κατανόηση κι όχι η απομνημόνευση

9. Βοήθεια για να μάθουν οι μαθητές να εφαρμόζουν τις γνώσεις τους

10. Διάθεση χρόνου για εξάσκηση

11. Αναπτυξιακές και ατομικές διαφορές

12. Καλλιέργεια της μάθησης με κίνητρα

Συνέχεια

Διαταραχές στη μάθηση στους εφήβους

Έχετε σκεφθεί ότι τα παιδιά που δεν τα καταφέρνουν καλά σε ένα ή περισσότερα μαθήματα στο  σχολείο δεν είναι απαραίτητα τεμπέλικα ή αδιάφορα, όπως νομίζετε; Εύκολα τα αποκαλείτε «κακούς μαθητές», ενώ στην πραγματικότητα παρουσιάζουνε ειδικές μαθησιακές διαταραχές στην ανάγνωση, την αριθμητική ή τη γραφή. Παρ’ ότι επιθυμούν να μάθουν και διαθέτουν το κατάλληλο νοητικό επίπεδο, δυσκολεύονται σε κάποιες τάξεις και τελικά αποθαρρύνονται.

 

Συνέχεια

Μέθοδοι για να δυναμώνει η μνήμη και να μαθαίνουν οι μαθητές καλύτερα

Η έναρξη της σχολικής χρονιάς και η περίοδος των εξετάσεων φέρνουν στο μυαλό το ζήτημα των καλύτερων τρόπων μάθησης και απομνημόνευσης νέων πληροφοριών.

preschool-memory Οι μέθοδοι που προτάθηκαν είναι πολλές και δεν στερούνται φαντασίας. Αρκετές έχουν εμπορικά κίνητρα.

Συνέχεια

Σχολικές δυσκολίες & μαθησιακές δυσκολίες

Studying Μια σχολική δυσκολία είναι δυνατόν να οφείλεται σε μία από τις παρακάτω πέντε μεγάλες κατηγορίες αιτιών ή και στο συνδυασμό τους σε κάποιες περιπτώσεις, σύμφωνα με την πολυαξονική άποψη.

Το πρώτο βήμα μας είναι η διαφοροποίηση των μαθησιακών δυσκολιών από τις σχολικές δυσκολίες, οι οποίες περιγράφουν προβλήματα μάθησης, επίδοσης και συμπεριφοράς. Μια, λοιπόν, σχολική δυσκολία είναι δυνατόν να οφείλεται σε μία από τις παρακάτω πέντε μεγάλες κατηγορίες αιτιών ή και στο συνδυασμό τους σε κάποιες περιπτώσεις, σύμφωνα με την πολυαξονική άποψη:

Συνέχεια

Μορφολογική ψυχολογία & Γνωστικές θεωρίες μάθησης

Η θεωρία της Μορφολογικής Ψυχολογίας (Gestalt Psychology) επικεντρώνεται στη μελέτη της οργάνωσης της αντίληψης και προσεγγίζει τη συμπεριφορά τονίζοντας την οργάνωση της εμπειρίας σε μορφές ή πρότυπα (Gestalten). Η πιο ουσιαστική συμβολή της στην ψυχολογία της μάθησης είναι η ενόραση, που ως μαθησιακή διαδικασία βασίζεται στη σύλληψη της μορφής του νέου προς γνώση αντικειμένου ως «όλου», που δε γίνεται στην αρχή με σαφήνεια αντιληπτό, αλλά κατά την πορεία της μάθησης, προχωρώντας από το όλο προς τα μέρη, τα στοιχεία που την απαρτίζουν διασαφηνίζονται και διακρίνονται μεταξύ τους. Για παράδειγμα, όταν βλέπουμε ένα άτομο να πλησιάζει από μακριά αυτό που αντιλαμβανόμαστε σε πρώτη φάση είναι η γενική μορφή του, δηλαδή αν είναι άντρας ή γυναίκα, ενώ στη συνέχεια διακρίνουμε και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του.

Συνέχεια

Ένα μέτριο στρες βοηθάει τους μαθητές

γιρλ Οι επίφοβες για τους μαθητές εξετάσεις πλησιάζουν και το άγχος τους ήδη αρχίζει να ανεβαίνει προκαταβολικά.

Όμως μια νέα βρετανική επιστημονική έρευνα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι όσοι μελετούν μέχρι τελευταία στιγμή για τα διαγωνίσματα και αναπόφευκτα έχουν στρες, κάνουν μάλλον καλό στον εαυτό τους, επειδή το άγχος παράγει ορμόνες που βοηθούν τον εγκέφαλο να αποθηκεύσει πιο έντονα τα διάφορα δεδομένα και έτσι ο μαθητής να θυμάται καλύτερα – με την προϋπόθεση όμως ότι το στρες δεν ξεπερνά ένα λογικό όριο.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι ορμόνες του στρες, όπως η κορτιζόλη και η αδρεναλίνη, προκαλούν μεταβολές στα γονίδια στο εσωτερικό των εγκεφαλικών κυττάρων (των νευρώνων), με συνέπεια την αποτελεσματικότερη αποθήκευση των μνημών και τη βελτίωση της ικανότητας μάθησης.

Συνέχεια

Μολύβι και όχι πληκτρολόγιο η «συνταγή» της μάθησης

pupil Oι μαθητές και οι φοιτητές που χρησιμοποιούν μολύβι και χαρτί είναι αποδοτικότεροι στο να μαθαίνουν καινούργια πράγματα σε σύγκριση με όσους χρησιμοποιούν υπολογιστή και πληκτρολόγιο, σύμφωνα με νέα μελέτη ειδικών του Πανεπιστημίου Σταβάνγκερ στη Νορβηγία και του Πανεπιστημίου της Μασσαλίας στη Γαλλία.

Αυτό, όπως υποστηρίζουν οι ειδικοί, συμβαίνει επειδή όταν γράφουμε με το χέρι οι κινήσεις που κάνουμε αποτυπώνουν καλύτερα τα όσα καλούμαστε να μάθουμε σε μια περιοχή του εγκεφάλου που ονομάζεται περιοχή του Μπροκά (πρόκειται για μια περιοχή στην κάτω μετωπιαία έλικα του αριστερού ημισφαιρίου του εγκεφάλου που μελετήθηκε ενδελεχώς από τον γάλλο γιατρό Πολ Μπροκά, ο οποίος αποκάλυψε ότι αποτελεί το «κινητικό κέντρο του λόγου»). Το να αγγίζουμε απλώς το πληκτρολόγιο προκειμένου να γράψουμε ενεργοποιεί ελάχιστα αυτή την περιοχή του εγκεφάλου, κάτι που, ως φαίνεται, δεν ενισχύει εξίσου τη διαδικασία της μάθησης.

Συνέχεια