Gaslighting- Πώς θα καταλάβεις αν έχεις υποστεί και τι μπορείς να κάνεις για να σωθείς

στις

Σύμφωνα με την American Psychological Association ο όρος Gaslighting “κάποτε αναφερόταν στην ακραία χειραγώγηση που προκαλούσε ψυχικές ασθένειες ή δικαιολογούσε τον εγκλεισμό του θύματος αυτών των συμπεριφορών, σε ψυχιατρικά ιδρύματα”. Τώρα χρησιμοποιείται ευρύτερα, κάθε φορά που υπάρχει η ανάγκη να περιγράψουμε ένα άτομο που «κάνει κάποιον να αμφισβητήσει την πραγματικότητα του”. Είναι «η ενέργεια χειραγώγησης κάποιου με ψυχολογικά μέσα, ώστε να αποδεχθεί μια ψευδή απεικόνιση της πραγματικότητας ή να αμφισβητήσει τη δική του λογική”.

Gaslighting-in-relationships

Τα στοιχεία της αμερικανικής National Domestic Violence Hotline δείχνουν πως το 74% των γυναικών που είναι θύματα βίας στις σχέσεις τους, έχουν εκτεθεί σε gaslighting από τον σύντροφο τους (νυν ή πρώην).

Πώς θα καταλάβεις αν έχεις υποστεί gaslighting

Σκέψου σε παρακαλώ αν:

  • Έχεις πρόβλημα με το να παίρνεις απλές αποφάσεις.
  • Αν χρησιμοποιείς δικαιολογίες για τη συμπεριφορά του/της συντρόφου, σε οικογένεια και φίλους.
  • Αν αμφισβητείς διαρκώς τον εαυτό σου.
  • Αν κατηγορείς τον εαυτό σου για τον τρόπο που σου φέρεται ο/η σύντροφος.
  • Αν προσπαθείς να πείσεις τον εαυτό σου πως η συμπεριφορά του/της συντρόφου δεν είναι πραγματικά κακή.
  • Αν νιώθεις ένα άγχος κάθε φορά που είσαι με τον/την σύντροφο σου.
  • Αν πιστεύεις πως παραείσαι ευαίσθητη/ευαίσθητος.
  • Αν αμφισβητείς τα συναισθήματα, τις κρίσεις και τις παρατηρήσεις σου.
  • Αν νιώθεις μόνη/μόνος και παγιδευμένη/παγιδευμένος.
  • Αν αμφισβητείς τη λογική και τις μνήμες σου.
  • Αν επιλέγεις να διατηρείς τη σιωπή σου από το να μιλήσεις για όσα πιστεύεις ή σκέφτεσαι.
  • Αν νιώθεις πως απειλείσαι, όλη την ώρα.
  • Αν έχεις αρχίσει να πιστεύεις πως είσαι ‘τρελή/τρελός’ ή ‘χαζή/χαζός’.
  • Αν παραξοδεύεις ώρα για να ζητάς συγγνώμη για τις πράξεις σου.

Πώς αναγνωρίζεις τους gaslighters στις σχέσεις

  • Λένε ψέματα ή αρνούνται κάτι και δεν παραδέχονται ένα ψέμα, ακόμα και όταν τους δείχνεις αποδείξεις.
  • Επιμένουν πως ένα γεγονός ή μια συμπεριφορά που έχεις δει, δεν έγινε ποτέ ή ότι το θυμάσαι λάθος.
  • Διαδίδουν φήμες και κουτσομπολιά για εσένα ή σου λένε πως σε κουτσομπολεύουν άλλοι.
  • Αλλάζουν το θέμα συζήτησης ή αρνούνται να σε ακούσουν, όταν τους ξεμπροστιάζεις για ένα ψέμα ή μια άλλη συμπεριφορά χειραγώγησης.
  • Σου λένε πως υπερβάλλεις, όταν τους φέρνεις αντιμέτωπους με το ψέμα τους.
  • Μετατοπίζουν τις ευθύνες στις σχέσεις, λέγοντας πως εσύ είσαι αυτή/αυτός που άλλαξες και ότι αν είχες μείνει ο/η ίδια/ίδιος δεν θα σου συμπεριφέρονταν κατ’ αυτόν τον τρόπο. Άρα είναι δικό σου το λάθος.
  • Προσπαθούν να εξομαλύνουν τα πράγματα, με λόγια αγάπης που δεν ταιριάζουν με τις πράξεις τους.
  • Διαστρεβλώνουν μια ιστορία, ώστε να ελαχιστοποιήσουν την κακοποιητική τους συμπεριφορά.
  • Ελαχιστοποιούν τις προσβλητικές συμπεριφορές ή τα προσβλητικά λόγια, λέγοντας “έκανα πλάκα” ή “παραείσαι ευαίσθητη/ευαίσθητος”.
  • Κάνουν ό,τι μπορούν για να σε απομακρύνουν από φίλους και συγγενείς, οι οποίοι μπορούν να αναγνωρίσουν τα συμπτώματα του gaslighting.

Πώς αναγνωρίζεις τους gaslighters στη δουλειά

Η κακομεταχείριση στους εργασιακούς χώρους δεν γίνεται πια ‘ανοιχτά’, καθώς υπάρχουν νέοι νόμοι που οδηγούν σε ποινές. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν εξακολουθεί να υπάρχει, κάτω από το τραπέζι. Τι εννοώ.

Ο δράστης ενεργεί με τρόπο που αναγκάζει το άλλο άτομο να αμφισβητεί την άποψη του, για την όποια κατάσταση. Δηλαδή, υπονομεύει την εμπιστοσύνη και την πίστη που έχει το θύμα στον εαυτό του.

Κάποιος μπορεί να χρησιμοποιήσει το gaslighting ως τακτική για να ‘χρεώσει’ σε άλλον ένα λάθος που έχει κάνει ή για να ακούσει εκείνος τα ‘μπράβο’ που ανήκουν αλλού.

Υπάρχει και ένα ακόμα παράδειγμα, που συνδέεται με ορατές ανάρμοστες συμπεριφορές: όταν ένας εργαζόμενος αναφέρει στους ανώτερους περίπτωση τοξικού περιβάλλοντος ή σεξουαλικής παρενόχλησης, δέχεται τέτοια χειραγώγηση από τον δράστη που καταλήγει να αμφισβητεί τις μνήμες του -και νιώθει πως έχει αντιδράσει υπερβολικά.

Οποιοδήποτε από αυτά τα συμπτώματα είναι αιτία για να ανησυχήσεις. Δείχνουν πως η σχέση είναι ανθυγιεινή και μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες στη ψυχική σου υγεία.

Τι μπορείς να κάνεις για να σωθείς από το gaslighting

Άπαξ και σε αφορούν κάποια από όσα διάβασες παραπάνω, ήλθε η ώρα να κάνεις κάτι για τον εαυτό σου.

  1. Δοκίμασε να θέσεις ξεκάθαρα όρια σε χρήση συγκεκριμένων λέξεων και σε συγκεκριμένες συμπεριφορές.
  2. Κάθε φορά που προκύπτει μια τοξική συμπεριφορά, είναι χρήσιμο να την επισημαίνεις -απλά, λιτά και απέριττα.
  3. Είναι χρήσιμο να μιλήσεις σε άλλους για όσα περνάς. Θα σε βοηθήσουν να καταλάβεις τι πραγματικά ζεις.
  4. Επικεντρώσου στις πράξεις και όχι στα λόγια. Ο/η θύτης συχνά λέει ό,τι θέλεις να ακούσεις για να μείνεις στη σχέση. Εν τούτοις, οι πράξεις δείχνουν τις πραγματικές διαθέσεις.
  5. Να θυμίζεις στον εαυτό σου πως δεν είσαι ο λόγος που υπόκεισαι σε ό,τι υπόκεισαι. Δεν υπάρχει κάτι που θα μπορούσες να κάνεις διαφορετικά, ώστε να αποφύγεις αυτό που σου κάνουν. Η κακοποιητική συμπεριφορά των άλλων δεν είναι δικό σου λάθος -αλλά το μέσο που χρησιμοποιεί όποιος θέλει να σε ελέγξει και να σε χειραγωγήσει.
  6. Δεν έχει νόημα να διαφωνήσεις με τον θύτη, αφού το gaslighting δεν είναι ορθολογική συμπεριφορά. Άρα αυτοί που το κάνουν δεν ανταποκρίνονται στη λογική -μηδέ ομολογούν το πραγματικό κίνητρο.
  7. Προσπάθησε να ξαναμάθεις να εμπιστεύεσαι τον εαυτό σου. Ίσως χρειαστεί λίγος χρόνος για να εμπιστευτείς ξανά το ένστικτο και την αντιληπτική σου ικανότητα, αλλά είναι κάτι που γίνεται.

Πηγή και εδώ