Ιεραρχική απεικόνιση ανθρώπινων αναγκών κατά τον Μάσλοου

στις

Ο Αbraham Maslow γεννήθηκε στην 1η Απριλίου του 1908 στην Ν. Υόρκη. Σαν παιδί ήταν πολύ μοναχικός κι έβρισκε καταφύγιο στα βιβλία. Η επιστήμη της ψυχολογίας τον άγγιξε πολύ βαθιά κι αποφάσισε να σπουδάσει. Δίδαξε στα Πανεπιστήμια του Wisconsin και του Brooklyn, και το 1935 -37 εργάστηκε στο Πανεπιστήμιο Columbia. Κατά τη διάρκεια της ζωής του, ήρθε σε επαφή με γνωστούς επιστήμονες. Ο Μάσλοου είχε την ιδέα να δημιουργήσει μια σκάλα αναγκών.

maslow2

Η πυραμίδα του Maslow είναι γνωστή και στους κύκλους του management, αφού οι άνθρωποι εργάζονται για να ικανοποιήσουν αυτές τους τις ανάγκες. Έτσι το έργο που έχει να υλοποιηθεί συνδέεται με την ικανοποίηση των αναγκών των εργαζομένων, τις οποίες ο manager θα πρέπει λίγο-πολύ να (ανα)γνωρίζει. Είναι δε αυτονόητο ότι όσο ικανοποιείται μια ομάδα αναγκών, τόσο λιγότερο παρακινεί τον εργαζόμενο για δράση.

Δυσκολότερη ομάδα θεωρείται αυτή της Αυτοπραγμάτωσης (ανάγκη για φήμη, κύρος, σεβασμό, ανεξαρτησία, δύναμη κ.α.) την οποία μάλλον λίγοι φτάνουν να ικανοποιούν (υπολογίζεται γύρω στο 2% του πλανήτη).

Για να ανέβει κάποιος μια βαθμίδα στην Πυραμίδα, θα πρέπει να έχει ικανοποιήσει τις Ανάγκες της προηγούμενης βαθμίδας.  Ο Maslow υποστήριξε ότι ο βαθμός παρακίνησης του ανθρώπου επηρεάζεται από τον βαθμό μη ικανοποίησης των αναγκών, και ότι παρακινητικές είναι οι ανάγκες όταν δεν ικανοποιούνται. Άρα, κριτήριο υποκίνησης είναι η ανικανοποίητη ανάγκη.

Σύμφωνα με τον Μaslow, η απόλυτη ικανοποίηση των αναγκών δεν υπάρχει και σε έναν μέσο άνθρωπο ικανοποιούνται κατά 85% οι φυσιολογικές του ανάγκες, 70% οι ανάγκες για ασφάλεια, 50% οι κοινωνικές ανάγκες, κατά 40% η ανάγκη για αυτοεκτίμηση και κατά 10% οι ανάγκες για αυτοολοκλήρωση. Στην ιεραρχική αυτή δομή δεν μπορείς να παρακινήσεις μια ανάγκη αν δεν έχει καλυφθεί σε μεγάλο ποσοστό η προηγούμενη.

Αρχικά, αναγνωρίστηκαν πέντε επίπεδα αναγκών (επίπεδα 1, 2, 3, 4 και 7) και αργότερα προστέθηκαν τρία ακόμη (5, 6 και 8):

1. Βασικές βιολογικές και φυσικές ανάγκες, όπως τροφή, στέγη, ύπνος, σεξ. Αναμφίβολα, οι ανάγκες αυτές είναι οι σημαντικότερες και οι πιο ισχυρές και καλούνται να ικανοποιηθούν πρώτες γιατί είναι εκείνες που σχετίζονται με τις βασικές λειτουργίες του οργανισμού. Η κάλυψή τους είναι συνεχής και επαναλαμβανόμενη.

2. Ανάγκες ασφάλειας, όπως νόμος, σταθερότητα , τάξη, προστασία. Καθώς ικανοποιείται το πρώτο, πιο επιτακτικό, επίπεδο αναγκών, το άτομο έρχεται αντιμέτωπο με ένα νέο φάσμα αναγκών, γι’ αυτό επιδιώκει να αποκτήσει τον έλεγχο στη ζωή και στο περιβάλλον του προσδίδοντας στην καθημερινότητά του πιο σταθερές βάσεις. Αναζητά σταθερή εργασία, δημιουργεί ένα σπιτικό περιβάλλον μέσα στο οποίο αισθάνεται προστατευμένος από καιρικά/φυσικά φαινόμενα και από άλλους κινδύνους, φροντίζει την υγεία του, οργανώνει πλάνα αποταμίευσης κλπ.

(Τα δυο προηγούμενα είδη αναγκών ικανοποιούν τα ζωικά ένστικτα)

3. Κοινωνικές ανάγκες, όπως αγάπη, φιλία, αίσθηση του ανήκειν. Εάν οι φυσικές ανάγκες και οι ανάγκες ασφάλειας ικανοποιηθούν, το άτομο επικεντρώνει το ενδιαφέρον του στην ικανοποίηση ενός υψηλότερου συνόλου αναγκών που πηγάζουν από την διαπίστωση της έλλειψης φίλων, συντρόφου ή παιδιών.

4. Ανάγκες αυτοεκτίμησης, όπως αποδοχή από τους άλλους, αίσθηση επιτυχίας, αίσθηση ανεξαρτησίας. Όταν το άτομο αισθανθεί ότι έχει δημιουργήσει σχέσεις που του προσφέρουν την αγάπη και τη στοργή που αναζητά, εμφανίζονται στο προσκήνιο οι ανάγκες αυτοεκτίμησης. Το άτομο βιώνει την επιθυμία να σχηματίσει για τον εαυτό του μία σταθερή και υψηλή αξιολογική βάση, να βιώσει τον αυτοσεβασμό και την αυτοεκτίμηση και να νιώσει τον σεβασμό και την εκτίμηση προς το πρόσωπό του και από το κοινωνικό του περιβάλλον. Η ικανοποίηση της αυτοεκτίμησης δημιουργεί στο άτομο αισθήματα αυτοπεποίθησης, αξίας, δύναμης και ικανότητας· δημιουργεί στον άνθρωπο την αίσθηση ότι είναι χρήσιμος και απαραίτητος για τον κόσμο γύρω του. Στον αντίποδα, η αποτυχία στην εκπλήρωση αυτού του επιπέδου των αναγκών, προκαλεί στο άτομο αισθήματα κατωτερότητας, ανικανότητας και αδυναμίας.

5. Γνωσιακές ανάγκες, όπως πνευματική ολοκλήρωση, γνώση. Οι ανάγκες αυτές σχετίζονται με τον τρόπο που το άτομο αντιλαμβάνεται τον κόσμο και δρα μέσα σε αυτόν. Τροφοδοτούνται από το αίσθημα περιέργειας, εξερεύνησης και ανακάλυψης που βιώνει το άτομο.

6. Αισθητικές ανάγκες, όπως αρμονία, ισορροπία, ομορφιά. Σύμφωνα με τον Μάσλοου, το άτομο έχει την ανάγκη να έρχεται σε επαφή με αισθητικά ευχάριστες εικόνες καθώς με αυτόν τον τρόπο ανανεώνεται εσωτερικά και απορροφά την ομορφιά που ο κόσμος γύρω του έχει να του προσφέρει.

7. Ανάγκες αυτοπραγμάτωσης, όπως η ανάγκη ολοκλήρωσης ενός προσωπικού στόχου. Η αυτοπραγμάτωση αποτελεί στόχο της ανθρώπινης εξέλιξης και πραγματώνεται όταν το άτομο φτάνει στο μέγιστο των δυνατοτήτων του. Το άτομο που ικανοποιεί αυτό το επίπεδο αναγκών διακατέχεται από αίσθημα πληρότητας, τείνει να δείχνει κατανόηση, νιώθει χαρά και διαθέτει ανεπτυγμένο αίσθημα προσφοράς.

8. Υπερβατικές ανάγκες, όπως κοινωνικοί αγώνες, εθνικοί αγώνες, συλλογική διεκδίκηση δικαιωμάτων και υπεράσπιση συμφερόντων. Ονομάζονται και πνευματικές ανάγκες και εκδηλώνονται με τη μορφή της ανάγκης του ατόμου να βοηθήσει τους ανθρώπους γύρω του για την επίτευξη της δικής τους αυτοπραγμάτωσης. Όταν οι ανάγκες αυτές ικανοποιούνται, δημιουργούν στο άτομο αίσθημα ακεραιότητας.

Πηγή και εδώ

Advertisements