Ψυχολογία, Φιλοσοφία, Επιστήμες, Παιδεία

Sapere aude! – Τόλμα να γνωρίζεις

Κατάθλιψη και αντικαταθλιπτικά φάρμακα


Η κατάθλιψη αποτελεί μία από τις συχνές ψυχικές διαταραχές (τουλάχιστον ένα καταθλιπτικό επεισόδιο σε περίπου 20%  του πληθυσμού), με σημαντικές επιπτώσεις στη ζωή τού ατόμου αλλά και στην οικονομία των κρατών. Υπολογίζεται ότι το 2020 η κατάθλιψη θα είναι η δεύτερη (μετά τα καρδιακά νοσήματα) σοβαρότερη αιτία απώλειας της φυσιολογικής λειτουργίας .

Είναι περίπου δύο φορές συχνότερη στις γυναίκες απ’ ότι στους άνδρες και μπορεί να παρουσιαστεί σε όλες τις ηλικίες, έχει όμως μεγαλύτερη συχνότητα στη μέση ηλικία.

 Ποια είναι τα αίτια της κατάθλιψης

Τα αίτια τής κατάθλιψης είναι σύνθετα :

  • Γενετικά (γονιδιακά κληρονομούμενη προδιάθεση)
  • Ψυχολογικά (παράγοντες προσωπικότητας, μηχανισμοί σκέψης και ερμηνείας τής πραγματικότητας κ.α.)
  • Βιολογικά (π.χ υποθυρεοειδισμός, όγκοι εγκεφάλου, σκλήρυνση κατά πλάκας, νόσος Parkinson, κ.α)
  • Περιβαλλοντικά – κοινωνικά (απώλεια προσφιλούς προσώπου, απώλεια τής εργασίας, οικονομικά προβλήματα κ.α.)
Ο μηχανισμός της κατάθλιψης

Νεώτερες γνώσεις έχουν προκύψει τελευταία, σχετικά με τον παθογενετικό μηχανισμό τής κατάθλιψης. Ειδικότερα, φαίνεται ότι η συνδυασμένη  επίδραση διαφόρων αιτίων από τα ανωτέρω πυροδοτεί νευροενδοκρινικές διαταραχές που με τη σειρά τους προκαλούν τη συρρίκνωση συγκεκριμένων περιοχών τού εγκεφάλου (π.χ ιππόκαμπος) με  απώλεια μεγάλου αριθμού κυττάρων (έως και 32% τού συνόλου) στις περιοχές αυτές. Αυτό οδηγεί σε υπεροχή άλλων εγκεφαλικών δομών και περαιτέρω επιδείνωση τών νευροενδοκρινικών διαταραχών  (φαύλος κύκλος). Παράλληλα, είναι από παλαιότερα γνωστές οι σημαντικές διαταραχές που παρατηρούνται στους νευροδιαβιβαστές σεροτονίνη, νοραδρεναλίνη και ντοπαμίνη.

Τα συμπτώματα της κατάθλιψης

Η κατάθλιψη μπορεί να εκδηλώνεται με μία ποικιλία συμπτωμάτων:

  • Καταθλιπτική διάθεση ,  ευσυγκινησία, κλάμα.
  • Άγχος – ανησυχία ή μείωση τής ενεργητικότητας και αδράνεια.
  • Διαταραχές του ύπνου.  Συνήθως πρώιμη αφύπνιση, αβαθής ύπνος με πολλά όνειρα, το άτομο δεν αισθάνεται ξεκούραστο το πρωί που ξυπνά. Πιο σπάνια παρατηρείται υπερυπνία .
  • Διαταραχή της όρεξης και του σωματικού βάρους. Συνήθως ανορεξία και απώλεια σωματικού βάρους. Πιο σπάνια, αύξηση της όρεξης και του σωματικού βάρους.
  • Σημαντική απώλεια τού ενδιαφέροντος για την εργασία και για δραστηριότητες οι οποίες παλαιότερα ευχαριστούσαν το άτομο
  • Επιβράδυνση – δυσχέρεια της σκέψης, της μνήμης, της συγκέντρωσης. Αναβλητικότητα στη λήψη αποφάσεων.
  • Μείωση ή πλήρης απώλεια τής σεξουαλικής ορμής και διάθεσης.
  • Δυσάρεστες προβλέψεις για το μέλλον, απαισιοδοξία, αίσθημα αβοηθητότητας.
  • Σκέψεις αναξιότητας, αυτομομφής, ενοχής, ακόμα και γιά γεγονότα προ πολλού παρελθόντα.
  • Παραληρητικές ιδέες ή ψευδαισθήσεις. Στις σοβαρές ψυχωτικές μορφές κατάθλιψης
  • Αυτοκτονικός ιδεασμός. Μεγάλο ποσοστό τών καταθλιπτικών ασθενών κάνει σκέψεις αυτοκτονίας, κάποιοι αποπειρώνται αυτοκτονία και ένα ποσοστό εξ αυτών αυτοκτονούν τελικά. Η αυτοκτονία είναι η σοβαρότερη επιπλοκή τής κατάθλιψης και η εκδήλωση οποιασδήποτε αυτοκτονικής πρόθεσης από τον ασθενή πρέπει να επισύρει την προσοχή τού περιβάλλοντος και τού ιατρού.
Οι μορφές της κατάθλιψης

Εκτός από τις τυπικές μορφές κατάθλιψης, που περιλαμβάνουν έναν αριθμό (όχι απαραιτήτως όλα) από τα ανωτέρω συμπτώματα, υπάρχουν και οι άτυπες μορφές κατάθλιψης. Μια από τις μορφές αυτές, η λεγόμενη «κεκαλυμμένη» κατάθλιψη, παρουσιάζεται με μια ποικιλία σωματικών ενοχλημάτων (διάφοροι πόνοι, αδυναμία κ.λ.π.) και χωρίς να προβάλλονται τα ψυχολογικά συμπτώματα της κατάθλιψης. Οι ασθενείς αυτοί συνήθως ζητούν βοήθεια από ιατρούς μη ψυχιάτρους (παθολόγους κλ.π.) και αρκετά συχνά η κατάθλιψή τους δεν διαγιγνώσκεται και δεν αντιμετωπίζεται.

Η κατάθλιψη παρουσιάζεται με μορφή επεισοδίων,τα οποία χωρίς θεραπεία διαρκούν από τέσσερις μήνες έως δύο χρόνια. Στο 20% τών περιπτώσεων η νόσος γίνεται χρόνια.

Η θεραπεία της κατάθλιψης

Η θεραπεία της κατάθλιψης συνήθως γίνεται σε εξωτερική βάση.Η νοσηλεία τού καταθλιπτικού ασθενούς καθίσταται απαραίτητη εάν αυτός είναι επικίνδυνος για τον εαυτό του ή για άλλους, εάν δεν συμμορφώνεται με τη λήψη της αγωγής του ή αν χρειάζεται να κάνει θεραπεία ειδικού τύπου (π.χ. ηλέκτροσπασμοθεραπεία).

Οι σύγχρονες θεραπευτικές μέθοδοι  για την κατάθλιψη περιλαμβάνουν  τα εξής:

α) Φαρμακευτική αγωγή. Μέθοδος επιλογής στη μεγάλη πλειοψηφία τών περιπτώσεων. Συνήθως περιλαμβάνει φάρμακα αντικαταθλιπτικά, αγχολυτικά, νευροληπτικά, σταθεροποιητές της διάθεσης κ.α.

Νεώτερα ευρήματα υποδηλώνουν ότι τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα επιτελούν το έργο τους με ποικίλους μηχανισμούς. Ειδικότερα, γνωρίζουμε ότι ανεβάζουν τα επίπεδα τών νευροδιαβιβαστικών ουσιών σεροτονίνης, νοραδρεναλίνης, ντοπαμίνης στις εγκεφαλικές νευρικές συνάψεις και  δίνουν το ερέθισμα για την τροποποίηση και ενδοκυττάριων δομών. Εκτός αυτών όμως, αυξάνουν την παραγωγή νέων νευρικών κυττάρων («νευρογένεση») προς αποκατάσταση τών κυτταρικών ελλειμμάτων που αναφέρθηκαν παραπάνω. Η θεραπευτική δράση τών αντικαταθλιπτικών φαρμάκων είναι εμφανής μετά την πάροδο δύο τουλάχιστον εβδομάδων.

Οι παρενέργειες των αντικαταθλιπτικών φαρμάκων

Οι παρενέργειές τους εξαρτώνται από το είδος και τη δόση του φαρμάκου, καθώς και από την ιδιοσυγκρασία τού ασθενούς. Τα νεώτερα αντικαταθλιπτικά έχουν διαφορετικό (και συνήθως ηπιότερο) προφίλ παρενεργειών από τα παλαιότερα. Πρέπει να τονισθεί ότι τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα δεν είναι εθιστικά .

Η επιλογή των φαρμάκων για την κατάθλιψη

Η επιλογή τής φαρμακευτικής αγωγής γίνεται με κριτήρια το είδος τής κατάθλιψης, τις ανεπιθύμητες ενέργειες των φαρμάκων, την ύπαρξη και άλλων σωματικών ή ψυχικών νόσων κ.α. Υπάρχουν μορφές κατάθλιψης ανθεκτικές στα συνήθη αντικαταθλιπτικά, οι οποίες απαιτούν ειδικούς φαρμακολογικούς χειρισμούς ή άλλες ειδικές θεραπείες .

Η θεραπεία πρέπει να στοχεύει στην πλήρη ύφεση τής νόσου και όχι απλά στη  βελτίωση τής εικόνας τού ασθενούς. Η διάρκεια τής θεραπείας του πρώτου καταθλιπτικού επεισοδίου πρέπει να είναι τουλάχιστον 6-8 μήνες μετά την πλήρη ύφεση της νόσου.

β) Ψυχοθεραπείες. Εφαρμόζονται ψυχοθεραπείες διαφόρων τύπων (γνωσιακή, αναλυτική, διαπροσωπική κ.α.). Η γνωσιακή – συμπεριφορική έχει ίσως την πιο τεκμηριωμένη αποτελεσματικότητα.

γ)  Άλλες θεραπείες (ηλεκτροσπασμοθεραπεία, φωτοθεραπεία, στέρηση ύπνου)

Συνοψίζοντας, η έγκαιρη αναγνώριση τής νόσου και η αναζήτηση βοήθειας από τον ασθενή ή το περιβάλλον του, σε συνδυασμό με την ορθή διάγνωση και θεραπεία, συμβάλλουν στην επαρκή αντιμετώπιση τής κατάθλιψης και στην ελαχιστοποίηση τών κινδύνων για την ίδια τη ζωή και τη μελλοντική υγεία τού ατόμου.

Του Δρ. Ζαχαράκη Κωνσταντίνου

6 comments on “Κατάθλιψη και αντικαταθλιπτικά φάρμακα

  1. Εμμανουελα
    24/09/2010

    Θα μπορουσα να σας κανω μια ερωτηση σχετικα με τις περενεργεις των αντικαταθλιπτηκων φαρμακων?

    • positivus
      24/09/2010

      Γενικά τα αντικαταθλιπτικά χάπια είναι σχετικά ασφαλή σε ανθρώπους που δεν έχουν άλλα προβλήματα υγείας. Όμως
      1. Όπως όλα τα φάρμακα έτσι και τα αντικαταθλιπτικά έχουν κάποιες παρενέργειες και η αύξηση του σωματικού βάρους είναι συχνά μία από αυτές.
      2. Η απότομη διακοπή των αντικαταθλιπτικών μπορεί να προκαλέσει προβλήματα, όπως πονοκεφάλους, ζάλη και ναυτία.
      3. Τα αντικαταθλιπτικά μπορεί να έχουν επιπτώσεις και στη σεξουαλική λειτουργία. Το πρόβλημα είναι συνήθως η δυσκολία στην επίτευξη οργασμού και όχι τόσο η έλλειψη επιθυμίας. Ωστόσο επειδή η ίδια η κατάθλιψη ρίχνει τη λίμπιντο, πολλές φορές δεν είναι σαφές αν για τα σεξουαλικά προβλήματα ευθύνεται η ασθένεια ή τα αντικαταθλιπτικά. Όπως και με άλλες παρενέργειες, ορισμένα αντικαταθλιπτικά μπορεί να είναι πιο πιθανό από κάποια άλλα να προκαλέσουν σεξουαλικά προβλήματα.
      4. Τα τελευταία χρόνια ορισμένοι ειδικοί έχουν εκφράσει ανησυχίες ότι τα αντικαταθλιπτικά μπορούν να αυξήσουν, λίγο όμως, τον κίνδυνο αυτοκτονίας, ειδικά σε παιδιά, εφήβους και νεαρούς ενήλικες. Άλλοι όμως λένε πως τα ποσοστά αυτοκτονιών στις ΗΠΑ παρουσίασαν σταθερή πτώση μέσα σε μια 15ετία από την εισαγωγή του ευρέως διαδεδομένου αντικαταθλιπτικού φλουοξετίνη (Prozac).
      5. Γενικά, η λήψη των νεώτερων αντικαταθλιπτικών σχετίζεται με λιγότερες παρενέργειες από ότι η λήψη των παλαιότερων τρικυκλικών και των αναστολέων της μονοαμινοξειδάσης.
      6. ΤΑ ΑΝΤΙΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΑ ΔΕΝ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ ΕΞΑΡΤΗΣΗ. Τα μόνα φάρμακα που μπορεί να προκαλέσουν εξάρτηση και δρούν στο Κεντρικό Νευρικό Σύστημα είναι οι βενζοδιαζεπίνες (τα γνωστά ηρεμιστικά-αγχολυτικά, όπως το Tavor, Stedon, Tranxene, Xanax κ.λ.π) όταν παίρνονται για μεγάλο χρονικό διάστημα και χωρίς τις οδηγίες γιατρού. Είναι αλήθεια ότι τα πιο κοινά συνταγογραφούμενα αντικαταθλιπτικά δεν προκαλούν εθισμό. Επειδή όμως επηρεάζουν τη συγκέντρωση μιας φυσιολογικά υπαρκτής ουσίας, της σεροτονίνης, τόσο η έναρξη χορήγησης όσο και η διακοπή των αντικαταθλιπτικών πρέπει να γίνεται βαθμιαία και υπό τις οδηγίες του ειδικού.
      7. Τέλος μπορεί να προκαλέσουν ναυτία και άλλες διαταραχές στο γαστρεντερικό, αίσθημα ζάλης, ξηροστομία, προβλήματα κατά την ούρηση κ.α. Μερικά αντικαταθλιπτικά μπορεί να προκαλέσουν ελαφριά υπνηλία και γι’αυτό είναι καλύτερα να παίρνονται το βράδυ πριν τον ύπνο. Άλλα, απεναντίας μπορεί να προκαλούν αυξημένη κινητοποίηση και έτσι είναι καλύτερα να παίρνονται το πρωϊ.
      8.

  2. stella
    03/11/2010

    Γεια σας πριν απο ενάμιση μήνα περίπου έχω επισκευθεί γιατρό νευρολόγο με όλα τα πιο πάνω συμπτώματα της κατάθλιψης που αναφέρεται εκτός τις τάσεις αυτοκτονίας … έχω πάρει μία αγωγή απο deanxit (2/ημέρα),zoloft (1/βράδυ) , και xanax αρχικά δύο την ημέρα και μετά 1 την ημέρα.

    Διέκοψα όμως την θεραπεία μου γιατί φοβήθηκα μήπως τα χάπια αυτά μου προκαλέσουν άλλα προβλήματα σοβαρά στην υγεία μου.

    Σας παρακαλώ ενημερώστε με αν τα χάπια αυτά είναι ασφαλές ή με πιον φυσικό τρόπο μπορώ να αντιμετωπίσω την κατάθλιψη.

    Έχω ακούσει για ΕPA Ω3 ότι είναι πολύ καλά.

    Σας ευχαριστώ για την άμεση ανταπόκριση σας.

    • ellissia
      12/07/2013

      σας αφησα καποια σχόλια ωα διαβάσεται. να είστε καλά εύχομαι.

    • ΚΡΙΣΕΙΣ ΠΑΝΙΚΟΥ Η Ν1 ΑΣΘΕΝΕΙΑ
      03/07/2016

      Έχω πάθει πλάκα.Καλύτερα να είναι κάποιος με ένα χέρι και ένα πόδι παρά να έχει αυτή την γελοιότητα που ονομάζεται Κρίσεις Πανικού και ψυχικά προβλήματα και να μην ξέρει που είναι , τι είναι , από που είναι , και πάρε το ένα χάπι , πάρε το άλλο , και το μεγαλύτερο αστείο είναι να σου λένε οι ιατροί πως δεν έχεις τίποτα.Εκεί είναι να τρελένεσαι.Αν δεν είχα τίποτα θα ήμουν τώρα στην παραλία όπως είναι εκατομμύρια άλλοι με την μπυρίτσα στο χέρι και δεν θα περίμενα να δω αν είμαι στα χαμένα επειδή έχει λειτουργήσει το κάθε Ladose ή ΟΧΙ.Τραγικό πράγμα.Ότι χειρότερο μπορεί να έχει ένας άνθρωπος είναι οι κρίσεις πανικού.Έρχεται αυτή , μετά από αυτή έρχεται η αγοραφοβία , μετά έρχεται ο φόβος μην το ξαναπάθεις , μετά έρχεται η θεραπεία , μετά μην πίνεις αλκοόλ , μην πίνεις αναψυκτικά , μην πίνεις καφέ , μην το ένα , μην το άλλο και μη και μη και μη και πάλι δεν φευγει.
      Χάλια μαύρα μιλάμε.Ανάθεμα την ώρα και την στιγμή που μου εμφανίστηκε αυτό και μου έφαγε 17 χρόνια από την ζωή μου.Μία ζωή που ήμουν μια χαρά και περνούσα μια χαρά.

  3. ellissia
    11/07/2013

    αγαπητή stella. παρακαλώ εαν γνωρίζεται αγγλικά διαβάστε τα παρακάτω.
    σε όλες τις χώρες του εξωτερικού τα αντικαταθλιπτικά έχουν κόκκινη γραμμη καθώς είναι και επικίνδυνα και εθιστικά, στην ελλάδα αφαιρείται και προωθούνται ως άκρως ασφαλή. μπορείται πολύ εύκολα να το επιβεβαιώσεται και μόνη σας- λέγεται black box warning.

    http://drbenkim.com/ten-most-dangerous-drugs.html
    το paxil είναι η παροξετίνη δηλαδή το seroxat το οποίο είναι πρώτο σε πωλήσεις στη ελλάδα. θεραπεύει την κατάθλιψη όσο το τσιγάρο τον καρκίνο
    δυστυχως κατα την διάρκεια των δοκιμών του έγιναν αποπειρες αυτοκτονιών και κάποιοι άνθρωποι πέθαναν δειτε και το σχετικό βιντεο παρακαλώ εδω : http://www.youtube.com/watch?v=_0ffzsrDkSQ

    εδω θα δείτε το θαυματουργό prozac στην ελλάδα ladose το πρώτο απο την γενιά των «ασφαλών» και «αποτελεσματικών» ssris είναι αληθινές καταγγελίες για την απόσυρσή του http://vimeo.com/67953416

    εδω μια οργάνωση ενημέρωσης για τους κινδύνους στην υγεία- παρέχουν αφθονες πληροφορίες, φυσικά δωρεάν
    http://www.drugawareness.org/

    η απότομη διακοπή τους φέρνει μόνιμες και σοβαρές ζημιές στον οργανισμό, αυτό λέγεται protracted syndrome, απο αυτό υποφέρουν χιλιάδες άνθρωποι παγκοσμίως http://antidepressantwithdrawal.info/en/lifeafter.php

    η οστεοπώροση είναι δεδομένη και μεγάλο ενδεχόμενο για διαβήτη δυστυχώς απο την χρήση τους.
    η δε διακοπή τους για μερικούς ανθρώπους είναι πλέον στόχος ζωής- παρακαλω δείτε το ντοκυμαντέρ numb http://www.youtube.com/watch?v=cB7-Y44stMk

    υπάρχουν πολλές ομάδες με ανθρώπους που τα χρησιμοποίησαν για διαφόρους λόγους και καταστράφηκε η ζωή τους. μπορείται να μιλήσεται μαζί τους οι οποίοι δεν έχουν και κάποιο οικονομικό κίνητρο να προωθήσουν ψέμματα- ομάδες διεθνείς και εδω στο fb.

    εαν χρησιμοποιήσεται omega 3 να γνωρίζεται ότι χρειάζεται οπωσδήποτε να παίρνεται παράλληλα και 400 βιταμίνης Ε καθημερινά διότι τα ομεγα 3 τραβάνε την βιταμίνη Ε και χρειάζεται να την συμπληρώνεται- πρέπει να δοκιμάσεται για τουλαχιστον 4 βδομάδες μέχρι να δείτε εαν σας βοηθούν και η δοσολογία είναι περίπου 2000 EPA την ημέρα. οι καλήτερες μάρκες για αυτήν την χρήση δυστυχώς θα πρέπει να της παραγγείλεται απο αγγλία ή ολλανδία, δεν κάνουν όλα τα ομεγα 3 για την χρήση που τα θέλεται. και να είναι fish oil οχι το φυτικό!. θα σας συμβούλευα να ξεκινούσατε με μια σειρά απο ιατρικ΄ςε εξετάσεις ρουτίνας πληρη έλεγχο θυροειδούς και αντισωμάτων, μαγνησιο, βιταμίνη D3, φολικό οξύ και DHEA τουλάχτιστον. μετά μια επίσκεψη σε διατροφολόγο ή φυσικοπαθητικό για ειδική διατροφή και προβιοτικά βάση της ομάδας αίματως σας. η παραγωγή σεροτονίνης γίνεται κυρίως στο έντερο- είναι μέρος της θεραπείας σας αυτό πολύ σημαντικό- είναι κάτι απαραίτητο που πρέπει να κάνεται. Η βιταμίνη C 1000 βραδέας αποδέσμεσης βοηθάει επίσης. μετά κάποιον καλό ψυχοθεραπευτή και εαν δεν είναι αρκετά υπάρχουν πάντα και ο βελονισμός και η ομοιοπαθητική – τα οποία στερούνται βλαβών και χρόνιων συνεπιών ! ότι θελήσεται επικοινωνήστε μαζί μου για δωρεάν πληροφορίες αρκεί να γνωρίζεται αγγλικά.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Information

This entry was posted on 09/07/2013 by in ψυχολογία and tagged .

Πλοήγηση

Follow Ψυχολογία, Φιλοσοφία, Επιστήμες, Παιδεία on WordPress.com